Mała czarna... kawa. Sprawdź, co wiesz i dowiedz się więcej!

Jan Sebastian Bach skomponował na jej cześć kantatę. Jej sadzonkami obdarowywali się wielcy władcy europejscy. Od wieków miała zarówno zagorzałych zwolenników jak i przeciwników. Szczególnie zasłużonym w jej rozpowszechnieniu wystawiano pomniki. Napisano o niej tysiące stron. Kilogram uważanego za najlepszy na świecie gatunku, Kopi Luwak, kosztuje ponad 1000 euro. Kawa - napój królów i ludu, przyrządzana i spożywana na milion sposobów. Warto poświęcić jej dłuższą chwilę uwagi.

Prapoczątki kawy...

Co wspólnego z kawą mają kozy?

Legenda głosi, iż wyjątkowe właściwości kawy odkryte zostały dzięki... kozom. Etiopski pasterz o imieniu Kaldi miał zauważyć niezwykłe pobudzenie kóz ze swojego stada, co skłoniło go do spróbowania owoców, zjadanych przez zwierzęta. W ten sposób odkrył wyjątkowe właściwości pobudzające kawowych ziaren. Istnieje także inna legendarna historia, przypisująca odkrycie ożywczego działania kawy etiopskim mnichom, którzy stosować mieli wywar z jej nasion, by wytrzymać długie godziny nocnych modlitw. Jak to bywa z legendami trudno powiedzieć, na ile ich materia jest bliska rzeczywistości.

Świadome uprawianie krzewów kawowca rozpoczęto na terenie Jemenu, gdzie także po raz pierwszy zastosowano proces palenia ziaren kawy.

Etiopia, Jemen i Imperium Osmańskie

Faktem jest jednak, iż to właśnie w Etiopii poszukiwać trzeba prapoczątków tego szlachetnego napoju. Prawdopodobnie już w pierwszym tysiącleciu przed naszą erą ludność tych terenów spożywała wywary z owoców kawowca, by zmobilizować siły przed walkami plemiennymi.

Obecnie jedne z najlepszych gatunków kawy pochodzą właśnie z Jemenu, gdzie krzewy kawowca uprawiane są na górskich terenach, nawet na wysokości 3 tys. m n.p.m. Wynalazcami napoju, który dziś spożywamy, byli więc Arabowie. To właśnie kultura arabska wypracowała metody preparowania i parzenia kawy, które znamy do dziś. Odpowiedzialna jest także zapewne za nazwę napoju. Arabskie określenie kahva, oznaczające zarówno kawę, jak i wino, w podobnym brzemieniu rozpowszechniło się na całym Bliskim Wschodzie i w Europie. Podboje arabskie w XV w., obejmujące tereny Bliskiego Wschódu, sprawiły, iż napój ten wraz z najeźdźcami zdobywał kolejne bastiony. W XVII w. Imperium Osmańskie stało się największym kawowym mocarstwem - i właśnie dzięki Turkom kawa dotarła na kontynent europejski.

Jak parzyć kawę bez ekspresu?

Nie masz ekspresu? Zajrzyj do naszego Magazynu Jak parzyć kawę bez ekspresu lub po prostu zobacz nasze ekspresy do kawy i wybierz coś dla siebie :)
owoce kawowe
kawa ziarna

Kawa zdobywa Europę i inne kontynenty

Znana powszechnie legenda głosi, iż to naród polski odegrał w rozpowszechnianiu się kawy w Europie pierwszoplanową rolę. Otóż po zwycięstwie Sobieskiego pod Wiedniem, w 1683 r., uciekający najeźdźcy tureccy mieli porzucić duże zapasy kawy, z których skorzystał Jerzy Franciszek Kulczycki, zakładając w Wiedniu pierwszą kawiarnię o nazwie "Zur Blaue Flasche". Niewątpliwie kawiarnia Kulczyckiego miała wielkie znaczenie, ale już dużo wcześniej na wyspach brytyjskich i kontynencie europejskim powstawały tzw. kafehauzy, zakładane przeważnie przez osoby pochodzenia tureckiego - tylko ta nacja bowiem znała ówcześnie tajniki parzenia tego napoju. W eksplozji kawiarnictwa przodował naród brytyjski - do 1671 r. w Anglii działało już 3000 kawiarni. W Polsce kawa parzona zyskała popularność dopiero na przełomie XVII i XVIII wieku.

Napój przeklęty

Mimo, że już na początku XVI wieku papież Klemens VII rozwiał obawy chrześcijan, iż kawa, pochodząca od Arabów, może być napojem szatana, udzielając napojowi oficjalnego kościelnego poparcia, przez długi czas trwały wokół niej duże kontrowersje. Przeciwnicy argumentowali, że kawa wywołuje niezdrowe pobudzenie i bezsenność, jest szkodliwa dla zdrowia, a nawet powoduje... impotencję! Jednocześnie wzrastał zastęp zwolenników szlachetnego napoju, w szereg których weszły tak znane osobistości, jak Ludwik XIV, Jan Sebastian Bach, Wolfgang Amadeusz Mozart, Jan III Sobieski, Bohdan Chmielnicki, Ignacy Krasicki.

Początkowo napój elitarny, już w XVIII wieku kawa rozpowszechniła się wśród szerokiej rzeszy społeczeństwa. W Polsce propagowały ją nie tylko znane osobistości, ale i prasa codzienna. Wraz z upowszechnieniem zwyczaju picia kawy, narodziła się cała kultura z nią związana. Manufaktury fajansu i porcelany produkować zaczęły kawowe serwisy, w powszechnym dostępie pojawiły się różne rodzaje kawy - smakosze zaczęli zwracać uwagę na najdrobniejsze smakowe niuanse. Do kawy zaczęto dodawać mleko, śmietanę, cukier, wschodnie przyprawy czy alkohole. Kawiarnie w ciągu XVIII i XIX wieku stawały się coraz popularniejszym miejscem spotkań, chociaż wśród zamożnego polskiego ziemiaństwa ogromną rolę odgrywało spożywanie kawy w domu. Przez pewien czas istniał nawet specjalny zawód "kawiarki", czyli wykwalifikowanej osoby, zatrudnianej do parzenia i podawania kawy w pańskich dworach. Nie było to proste zadanie: kawę taką, kupowaną w stanie surowym, należało najpierw umiejętnie uprażyć i zmielić, dopiero potem można było przystąpić do parzenia. Z czasem rynek kawowy rozwinął się na tyle, że można było kupić już kawę paloną. W sklepach pojawiać zaczęły się także puszki z kawą mieloną, wyprodukowane po raz pierwszy w 1878 r. w Stanach Zjednoczonych. W użycie weszły różnego rodzaju przyrządy do parzenia kawy, akcesoria do jej przygotowywania i przechowywania. 

W tym samym czasie europejskie stół podbijała też porcelana. Z miłości do niej wzięły się specjalne filiżanki do kawy – te zrobione z porcelany długo trzymają temperaturę, dzięki czemu ulubiony napar pozostaje długo gorący, a wąski kształt czaszy sprawia, że zawartość wolniej paruje. Więcej o historii porcelany dowiecie się z Magazynu: Porcelana. Sekret pilnie strzeżony.

Nie tylko "zalewajka". Jak szybko przyrządzić kawę?

Nie musisz mieć ekspresu, żeby przygotować pyszną kawę. Wystarczy porządny zaparzacz, np. french press, czyli tzw. zaparzacz tłokowy. Dużą popularnością cieszą się także kawiarki ciśnieniowe do parzenia kawy "na ogniu". Jeśli masz płytę indukcyjną, wybierz kawiarkę na płytę indukcyjną.
młynek do kawy Stelton
zaparzacz do kawy Slow Coffee Kinto

Tajemnice kawowych ziaren

Arabica i Robusta

Musimy zdawać sobie sprawę, iż istnieją tylko dwa gatunki kawy, uprawiane przemysłowo: Arabica i Robusta. Arabica to legendarna kawa, rosnąca dziko jedynie na terenie Etiopii, którą świadomie uprawiać zaczęto w Jemenie. Jej plantacje wymagają szczególnych warunków - najlepiej rośnie na terenach górskich (im wyżej, tym lepsze posiada właściwości smakowe). Jest to gatunek bardzo delikatny, podatny na zmiany klimatyczne, choroby i szkodniki. Często na plantacjach Arabiki sadzi się dodatkowo wysokie rośliny, jak bananowce, palmy, bambusy - chronią one delikatne kawowce przed zbyt silnym słońcem.

Arabica zawiera stosunkowo mało kofeiny (1 - 1,7%)

Jej uprawa rozprzestrzeniona została przede wszystkim na terenie Afryki i Ameryki Południowej, stanowi 70% kawowych plantacji. Ziarna Arabiki charakteryzują się harmonijnym, szlachetnym smakiem i mocnym aromatem, często o nucie korzennej bądź czekoladowej. Właściwości smakowe Arabiki zależą od wielu czynników: od jej rodzaju (istnieją ich setki, najpopularniejsze to Arabica Typica i Arabica Bourbon), wysokości położenia plantacji, warunków klimatycznych, a także od sposobu i długości palenia.

Drugim typem kawy jest Robusta. Jest to gatunek, odkryty dopiero w XIX wieku, który nie wymaga takiej troskliwości, jak Arabica. Robusta rośnie szybciej, jest odporna na choroby, dobrze znosi zmiany klimatyczne. Uprawiać ją można w niższych partiach gór, a nawet na nizinach. Największe plantacje Robusty znajdują się w Wietnamie, Ugandzie i Kamerunie.

Zawartość kofeiny w ziarnach Robusty to 2 - 4,5%

Niestety, ziarna Robusty charakteryzują się o wiele gorszymi właściwościami smakowymi - są gorzkawe i ostre. Jako gatunek mniej szlachetny, dlatego Robusta jest trzykrotnie tańsza od Arabiki. Gotowe kawy mielone, dostępne w naszych sklepach, to przeważnie mieszanki obu typów - Robusta dodawana jest często, by zwiększyć zawartość kofeiny w napoju.

Kap, kap, kap, czyli slow coffe dla cierpliwych

Uwielbiasz nie tylko samą kawę, ale także celebrowanie procesu jej parzenia? Postaw na dripper. To urządzenie, które pozwoli Ci wydobyć z kawowych ziaren to, co najlepsze. Uwaga! Drippery do kawy są tylko dla cierpliwych :)

Proces palenia kawy jest kluczowy

Jednak to nie same owoce kawowca są najważniejsze, ale to, co znajduje się w środku miękkiego miąższu. Ziarna kawy bowiem to nasiona kawowca, ukryte pod warstwą owocowego miąższu i ochronnych błonek. W jednym owocu znajdują się dwa ziarenka, przylegające do siebie płaską stroną - aby je wydobyć, konieczny jest pracochłonny proces oddzielania miąższu, oczyszczania i suszenia, który często przebiega ręcznie. Gotowe ziarna kawy są zielone i dość miękkie. Procesowi palenia nie są poddawane na plantacjach, ale dopiero w kraju docelowym - dzięki temu zachowują swoją świeżość. Ale o paleniu kawy w kolejnym wpisie pt. Jak parzyć kawę?
 
pojemnik na kawę i herbatę 2 szt.

Podziel się

30 dni na zwrot produktu
odbiór w sklepie stacjonarnym gratis
ponad 250 tys. zrealizowanych zamówień
ponad 17 000 recenzji
99% polecających klientów
darmowa dostawa od 300 zł
Korzystamy z plików cookie aby nasza strona działała niezawodnie i bezpiecznie oraz aby mierzyć jej skuteczność i zapewnić lepsze spersonalizowanie doświadczeń zakupowych i personalizację reklam. Polityka Prywatności